كرده‌ام كه رجوعى در آن نيست . زندگى تو كوتاه ، موقعيت تو كم ، و آرزوى تو پست است آه از كمى زاد و توشه ، و طولانى بودن راه و دورى سفر و عظمت مقصد . 78 - سخن ذيل را امام ( ع ) در پاسخ آن مرد شامى فرمود كه از او پرسيد آيا مسير ما بسوى شام به قضا ، و قدر خداوند است . ؟ - البته اين سخن طولانى بوده كه قسمتى از آن بر گزيده شده - ( 563 . ) واى بر تو ( اى مرد شامى كه گمان ميكنى قضا و قدر به معنى اجبار است ) گويا تو گمان كردى قضاء لازم و قدر حتمى را . اگر چنين بود ثواب و عقاب و وعد و وعيد الهى بيهوده بود ، خداوند سبحان بندگان خود را امر كرده و مخير ساخته ، و نهى كرده و بر حذر داشته ، و تكاليف آسانى بر دوش آنان گذارده ، هرگز تكليف سنگينى نكرده ، و در برابر كار كم پاداش زياد قرار داده و هيچگاه كسى از روى اجبار او را معصيت نكرده ، و اطاعت از روى اكراه نبوده . و پيامبران را بيهوده نفرستاده ، و كتب آسمانى براى بندگان را عبث نازل نكرده است ، آسمانها و زمين و آنچه در ميان آنها است باطل و بى هدف نيافريده ، « اين گمان كسانى است كه كافرند ، واى بر كافران از آتش دوزخ » « 1 » ( 564 . ) . 79 - حكمت و دانش را فراگير از هر جا كه باشد ، چرا كه حكمت گاهى در سينه منافق است و آرام نمىگيرد تا اين كه خارج شود و در كنار دوستانش در سينه مؤمن جاى گيرد ! ( 565 . ) . 80 - گفتار حكمت آميز ، گمشده مؤمن است پس حكمت را بگير و لو از اهل نفاق باشد .

--> 1 - سورهء انبياء ( 21 ) ، آيهء 27 .